Staat de FIOD onverwacht voor de deur? Dan is het belangrijk om rustig te blijven. Wat je in de eerste minuten doet en zegt, kan gevolgen hebben voor het verdere onderzoek. Een praktisch overzicht van wat je wel – en vooral niet – moet doen.
Een FIOD-bezoek is vrijwel altijd onverwacht en kan behoorlijk intimiderend zijn. Er worden vragen gesteld, er kan om administratie worden gevraagd en mogelijk worden computers, telefoons of andere gegevensdragers onderzocht of in beslag genomen.
Dat betekent niet dat je niets meer te zeggen hebt. Je moet meewerken waar je dat verplicht bent, maar je hoeft niet vrijwillig méér informatie te geven dan nodig is. Juist in de eerste fase van een onderzoek is het belangrijk om overzicht te houden.
Laat de FIOD niet zomaar door het hele kantoor lopen. Begeleid de opsporingsambtenaren naar een geschikte ruimte en wijs één persoon aan die het contact onderhoudt. Een collega kan ondertussen bijhouden wat er gebeurt. Zo voorkom je dat verschillende medewerkers door elkaar informatie geven of dat er onduidelijkheid ontstaat over wat precies wordt gevraagd. Heb je een onderneming? Zorg dan dat medewerkers weten wat ze moeten doen als de FIOD zich meldt. Een eenvoudig intern protocol kan veel verschil maken.
De FIOD heeft onder bepaalde voorwaarden toegang tot plaatsen en kan daar zoekend rondkijken. Het is daarom verstandig om niet méér ruimte of informatie toegankelijk te maken dan nodig is. Ook een goede digitale dossierstructuur is belangrijk: als gevraagde informatie niet snel kan worden afgebakend, bestaat het risico dat veel meer gegevens worden onderzocht of gekopieerd.
Vraag wie er voor je staat en controleer de legitimatie van de opsporingsambtenaren.
Vraag vervolgens zo concreet mogelijk:
- Voor welk onderzoek komt de FIOD?
- Gaat het over jouw onderneming of over een klant?
- Over welke periode gaat het?
- Welke informatie of administratie wil de FIOD hebben?
- Gaat het om een verzoek, een vordering, een doorzoeking of een inbeslagneming?
Het is heel belangrijk om te weten welke rol je zelf hebt in het onderzoek. Bent je een getuige of bent je zelf verdachte? Je rechten en verplichtingen hangen daar vanaf.
Het bezoek kan zo nodig worden onderbroken om juridisch advies in te winnen. Ga vooral niet zonder ruggespraak uitleggen hoe de administratie in elkaar zit of waarom bepaalde transacties hebben plaatsgevonden. Dat geldt zeker als je nog niet weet of je eventueel zelf verdachte bent, of als het onderzoek betrekking heeft op werkzaamheden van je kantoor.
Als de FIOD informatie of administratie wil meenemen, vraag dan wat precies wordt gevorderd en op welke grondslag. Vraag zo nodig om een schriftelijke vordering of machtiging. Laat deze beoordelen voordat je informatie verstrekt als je twijfelt of je daartoe verplicht bent.
Een belangrijk onderscheid is dat tussen informatie die onafhankelijk van je wil bestaat – bijvoorbeeld facturen of bankafschriften – en informatie waarvoor jouw actieve medewerking nodig is, zoals een wachtwoord of een ontsleutelingscode.
Ook kan sprake zijn van een geheimhoudingsplicht of verschoningsrecht. Dan gelden weer andere regels.
Twijfelt je of je iets moet afgeven? Geef het dan niet alvast maar mee. Laat eerst beoordelen wat je verplichtingen zijn.
De neiging om behulpzaam te zijn is groot. Als iemand vraagt naar één dossier, is het verleidelijk om meteen te vertellen waar ook andere dossiers of relevante informatie te vinden zijn. Doe dat niet.
Als je verplicht bent bepaalde informatie te verstrekken, geef dan wat wordt gevraagd en waarover je beschikt. Niet minder, maar zeker ook niet méér.
Dit is vooral belangrijk bij digitale informatie. Zorg dat duidelijk is welke bestanden of dossiers onder de vordering vallen. Een onduidelijke afbakening kan ertoe leiden dat veel meer informatie wordt onderzocht of gekopieerd dan oorspronkelijk de bedoeling was.
Heb je de gevraagde informatie niet direct beschikbaar? Vraag dan zo nodig om uitstel. Dat geeft je tevens de gelegenheid om de vordering zorgvuldig te beoordelen en juridisch advies in te winnen.
Tijdens een FIOD-bezoek kunnen de vragen heel onschuldig lijken:
“Hoe zit dit precies?”
“Wie heeft dit gedaan?”
“Wist u hiervan?”
De druk om antwoord te geven is groot. Je wil immers niet de indruk wekken dat je iets te verbergen hebt. Toch is het niet verstandig om spontaan inhoudelijke vragen te beantwoorden voordat je juridisch advies hebt ingewonnen. Ben je verdachte, dan heb je zwijgrecht. Ook als je als getuige wordt benaderd, is het verstandig om niet tijdens een onverwacht bezoek uitgebreid verklaringen af te leggen. Een verklaring afleggen kan later nog.
En belangrijk: off the record bestaat niet. Ook een terloops gesprek of je antwoord op een “paar vraagjes” kan onderdeel worden van het onderzoek.
Heb je informatie van of over een klant onder je, dan kan een geheimhoudingsplicht gelden. In bepaalde situaties kan bovendien sprake zijn van een afgeleid verschoningsrecht. Dat is bijvoorbeeld relevant voor personen die werkzaamheden verrichten voor een advocaat of notaris. In zo'n geval mag informatie niet zonder meer aan de FIOD worden verstrekt. Geef daarom bij twijfel geen klantinformatie af voordat duidelijk is of daarop een geheimhoudingsplicht of verschoningsrecht rust. Dit is bij een FIOD-onderzoek een belangrijk aandachtspunt, omdat een onderzoek naar een klant zich soms ook kan gaan richten op de werkzaamheden van degene die de informatie onder zich heeft.
Zorg dat tijdens het bezoek wordt bijgehouden:
- wie aanwezig zijn;
- wat de FIOD vraagt;
- welke vorderingen of machtigingen worden getoond;
- welke documenten of gegevens worden verstrekt;
- wat wordt meegenomen of in beslag genomen;
- welke verklaringen eventueel worden afgelegd.
Doe dit bij voorkeur met een tweede persoon. Dat helpt om het overzicht te bewaren en voorkomt discussie achteraf over wat er tijdens het bezoek is gebeurd.
Een FIOD-inval betekent niet automatisch dat je verdachte bent. De FIOD kan ook onderzoek doen naar een klant, zakenrelatie of andere derde. Maar of je nu verdachte, getuige of derde bent: laat je niet opjagen. Werk mee waar je moet meewerken. Geef af wat je moet afgeven. Maar geef niet méér informatie dan nodig en leg niet zomaar verklaringen af.
Heb je vragen over je positie of over wat je tijdens een FIOD-onderzoek moet doen? Schakel dan zo snel mogelijk een gespecialiseerde strafrechtadvocaat in. Engwirda, Advocaat adviseert en verdedigt bij FIOD-onderzoeken, fiscale fraude, witwassen en andere financiële strafzaken.
Dit artikel beschrijft de verschillen tussen MijnHerstel en Stichting Gelijkwaardig Herstel
Elementen die maken dat een onjuiste aangifte wordt gezien als een strafbaar feit
Explore alternative dispute resolution methods and when they may be the right choice.
